De Kracht van Twijfel

Het thema ‘Twijfelen’ is de stadsmuren waard, zo laat Haarlem mij zien terwijl ik naar het Theater ‘de Liefde’ loop voor een bijeenkomst van Centrum voor Conflict hantering (CvC). Ik ga daar naartoe voor een Life Experience, een mediation die live wordt gespeeld op een podium. Een zaal vol professionals. Als ik zou zijn gevraagd om als mediator op dat podium deel te nemen, zou ik zeker eerst twijfel voelen. Net zoals ik die nu eigenlijk ook voel over het schrijven en posten van deze eerste blog. Ga ik dit echt doen?

Gelukkig mocht ik in het publiek zitten, gewoon kijken en observeren. Over het wel of niet stellen van een vraag kreeg ik al twijfels. Ga ik dat wel of niet doen? Alle ogen dan op mij gericht, ga ik de dialoog aan? Gelukkig was het een beetje donker in de zaal dat helpt. Al maakte dat voor mijn interne huishouding weinig uit. Toen ik mijn vinger opstak trok mijn hartslag toch even een sprintje. 

Twijfelen is spannend. Bij twijfel gebeurt er intern op emotioneel vlak vaak heel veel. Het voelt vaak alsof je grip verliest, alsof je even niet zeker weet waar je staat of waar je aan toe bent. Het kan intern zelfs heel onveilig voelen, paniekerig. Twijfels zetten emoties aan en geven vaak een onrustig gevoel. Jouw associatie met twijfel bepaald hoe je overkomt bij de ander en het effect ervan.

Twijfels kunnen zorgen voor een blokkade en zijn vaak intern gericht. Zonde, als je het mij vraagt, een gemiste kans. Want stel dat later blijkt dat je er compleet naast zat? Dat de ander er net zo over dacht als jij, of juist totaal anders dan je had verwacht. Dan zijn je twijfels achteraf gezien van waarde en niet zo’n beetje ook! In ieder geval kan ik stellen dat twijfels mij altijd activeren tot actie en dus functioneel kunnen zijn. Een belangrijk punt.

We zijn vaak geneigd om twijfel zo snel mogelijk om te zetten in een overtuiging. We zijn snel opzoek naar die zekerheid, oftewel, het besluit. Een besluit geeft houvast, voelt vaak wel lekker stevig, komt zelfverzekerd over. Een besluit heeft een vastberadenheid, een ‘zo-doe-ik-dat’ effect. Als je niet genoeg twijfelt dan wordt dit een: ‘zo-doen-WIJ-dat’ effect en als je helemaal niet meer twijfelt dan wordt dit een: ‘zo-doen-wij-dat-ALTIJD-HIER’ effect. Vastberadenheid heeft ook als resultaat dat onze waarnemingen in slaap vallen. We kunnen over schakelen op onze Automatische Internepiloot, onze A.I.

Over automatische interne piloot gesproken; Zo reed ik afgelopen week ons ‘scheurbakkie C1’ uit de garage. Ik stapte uit en liep ons huis binnen om de kinderen te halen, die moesten naar school. Toen ik terugkwam, zag ik de auto langzaam de oprit af rijden…. de bosjes in! Had ik nou maar even getwijfeld aan die handrem!

Stel je eens voor dat iedereen standaard bij alles even zou twijfelen. Heel even maar…

Ik probeer dit te visualiseren terwijl ik schrijf. Als we bij alles wat we doen even zouden twijfelen dan ontstaat er wel een enorme vertraging in onze maatschappij. In eerste instantie denk ik nu: DOEN! Hier gaat iedereen baat bij hebben, dit kan niet mis gaan. Sterker nog, dit is waar iedereen naar hunkert… toch? Er zouden dan heel veel grappige, onhandige, charmante, lieve, gekke en ik vrees ook toch wel veel gevaarlijke situaties ontstaan. Ineens begint dit op veel chaos te lijken… van dit idee moet ik even op adem komen. Het begrip vertragen spreekt me wel aan, alle chaos iets minder.

Als we twijfel gaan associëren met wijsheid en de tijd zouden nemen om lekker te twijfelen, zouden we dan minder behoeftig zijn aan zekerheid? Zekerheid is toch uiteindelijk wel het beoogde eindstation, maar door daar snel te willen zijn, missen we de weg ernaartoe en daarmee de dialoog. Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar direct op zoek gaan naar zekerheden en oplossingen is niet altijd de beste aanpak. Juist in de twijfel schuilt de verandering.

Echte groei begint met twijfel. Twijfel aan jezelf, aan je eigen perspectief, aan wat je altijd voor waar hebt aangenomen. Twijfelen betekent je grenzen verleggen, oftewel je bereik vergroten.

Als we in relatie tot de ander iets meer ruimte zouden nemen om te twijfelen over onze reacties en acties, wat zou het opleveren? Twijfel vertraagt en die vertraging is waardevol. Het nodigt uit om meerdere perspectieven te bekijken en niet vast te roesten in je eigen overtuigingen. Twijfel helpt je om je opties af te wegen, even stil te staan bij jezelf en de ander op te zoeken. Het vraagt om contact en dialoog.

Om je twijfels te delen is moed nodig. Moed om over je eigen schaduw heen te stappen. Twijfelen maakt je kwetsbaar. Door kwetsbaarheid te tonen nodig je de ander uit om dat ook te doen en precies daarin schuilt de kracht. Moed en kracht gaan altijd hand in hand en twee handen ineen maken verbinding.

Mijn grootvader zei altijd: “Wie nooit van mening verandert, heeft nog nooit nagedacht.” Generaties dragen veel lessen in zich. Door je twijfels met elkaar te delen zoek je verdieping op en kun je vernieuwde inzichten creëren. Deze geef je dan weer door aan de daaropvolgende generatie. Zo kun je door samen te twijfelen mooie veranderingen zaaien. Mijn vader zei altijd: “Bij twijfel niet inhalen.” Daarmee bedoelde hij: als je het niet zeker weet, wacht dan even met het maken van een beslissing, denk eerst even na.

Eva en Lies

Geloof jij in de verandering die je voor ogen hebt? En als je die niet bereikt, ligt dat dan aan de ander, of aan het gebrek aan twijfel in jezelf?

Wat heb jij geleerd over twijfel en hoe ga jij ermee om?